Мөтивәрләр. Издигини изгүлүк

   Һәр қандақ жутта  өзи  туғулуп өскән жутиниң даңқини көтирип, униң тәрәққияти  йолида мевилик әмгәк қилған  адәмләр аз әмәс. Яркәнт тәвәсидики әң қедимий Төвәнки Пәнжим жутида  бәрикәтлик әмгәк қилип, жутдашлириниң өмлүги,  хатиржәмлиги үчүн тәр төккән, елини, йерини чәксиз сөйгән, келәчәк һаятқа үмүт вә ишәнчиләр билән  қариған  нурғунлиған ата-бовилар өмүр сүргән Төвәнки Пәнжим йери мүнбәт сүйи әлвәк , хәлқи әмгәкчан болуши билән  турғунлириниң асасини  қазақлар билән уйғурлар тәшкил қилиду. 

 

Шу нәрсә ениқки,   тил қисинчилиғи йоқ бу жутта уйғур билән қазақ  бир –биригә дост, тамыр ,қуда болушуп  достлуқта яшап, әмгәк қиливатқанлиғи һәммини қайил қилиду. Әң  биринчи әшу достлуққа,  ижил- инақлиққа, бирликкә дәвәт қиливатқан  Кеңәш ака охшаш жут атилири. Уларниң бесип өткән һаяти  бүгүнки әвлатқа үлгә-нәмунә.  

                  Кеңәш  Омаров  қазақ хәлқиниң вәкили. Лекин  төвәнкипәнжимлик  уйғурму, қазақму уни «Бизниң  Кеңәш»  икки милләткә тәәлуқ дәп  билиду.  Чүнки у уйғур тилида раван сөзләпла қалмастин, әзәлдин дост-қериндаш  бу икки милләтниң бир-биригә әң йеқин екәнлигини,   әл бешиға чүшкән әң еғир  Улуқ Вәтән уруши жиллири тоғач билән қурутни тәң бөлүшкән  уйғур билән  қазақниң достлуғини әмәлиятта испатлап , мәдһийләйду.

  Кеңәш акиниң теги-тәкти мошу жуттин. Қунапия ата билән Бопасжан аниниң кәнжә  пәрзәнди . Атиси  Қунапия ата өз дәвриниң саватлиқ адәмлиридин болғачқа тәвәдә  коллективлаштуруш ишлири қолға елинғанда дәсләпкиләрдин болуп йезида колхоз қурулуш ишлириға актив арилишиду.  Қунапия атиниң  Ават  колхоз рәисиниң орунбасари  болғанлиғини  жутдашлири  һеликәм ядлап жүриду.

      Кеңәш Омаровниң балилиқ вә өсмүрлүк дәври Улуқ Вәтән уруши вә униңдин кейинки еғир жилларға тоғра кәлди.  Ата-анисини әгишип мал чарвичилиғида, етиз-ериқта бирдә ач бирдә тоқ жүрди.   У жиллири Төвәнки Пәнжимдин  тәңтушлири билән  үч километр  мусапини күндә  пиядә берип келип , Пәнжим йәттә жиллиқ мәктивидә андин  , шәһәрдики Молотов (һазирқи И.Алтынсарин) намидики мәктәптә оқуп, муваппәқийәтлик тамамлайду.  Шу жили Талдиқорған шәһиридики шоферларни тәйярлайдиған курсни тамамлап, әмгәк паалийитини Калинин намидики  колхозда шофер  болуштин башлайду. Тәңтушлиридин идрәкликлиги, зерәкликлиги, дайим йеңилиққа интилишчанлиғи билән пәриқләнгән Кеңәш Омаровни егилик рәһбәрлири  һәр хил саһаларға  синайду. Синақлардин сүрүнмигән  у  әмгәктин қол үзмәй , Талдиқорған шәһиридики зооветеринариялик  техникумида  тәһсил көрди.   Яш болғиниға қаримай күч ғәйритини   иш чариләрдә тәшкилчанлиқ, уюштуруш қабилиийитини  испатлап жүргән  мутәхәссисни наһийә рәһбәрлири  Қорғас йеза кеңишиниң рәиси қилип сайлиғанда хаталашмиған еди.  Жигирмә жил йеза  кеңишиниң рәиси  болған Кеңәш ака у жилларни мундақ әсләйду:

  -Колхозчилар у жиллири кечә -күндүз демәй ишлиди. Күндүзи дехан  етизлиққа  йол тутса, чарвичи қишлақ билән яйлақни маканлиди.  Егиликтә тракторчи яшлар ,қурулушчи яшлар, мал бодаш   бригадилири,сеғин-сийир фермилири, сәнъәтни сөйгән яшлардин тәркип тапқан уйғур, қазақ хәлиқ чалғу ансамбльлири тәшкил қилинип, барлиқ саһада илгириләшләр  йүз бәрди.Хәлиқниң турмуш дәрижисиму яхшилинип, мәдәний мәиший хизмәт көрситиш орунлири ечилишқа башлиди.   Округ мәркизи  Пәнжимдә Мәдәнийәт өйи селинип, күндүзи етиз-ериқта, фермиларда  ишләп янған яшлар кәчтә Мәдәнийәт өйигә жәм болушуп,  һәр хил байқашларда күч синишатти.  У бир қайтиланмас жиллар екән, -дәп әсләйду .

                Егиликтә чарвичилик саһаси   тәрәққий етишигә мувапиқ салаһийәтлик мутәхәссис К. Омаров   әмгәк паалийитини чарвичилиқ саһасида  йәни қой  фермисини   андин егиликтики  кадр бөлүмини башқурди. Һөрмәтлик дәм елишқа чиққандин бу ян Төвәнки Пәнжим йезилиқ  Жәмийәтлик  келишим кеңиши, Ақсақаллар кеңишиниң рәиси хизмитини шәрәп билән атқуриватиду. Мундақ ейтқанда жут атиси  турғунларниң муң-муһтажи, шатлиғиға һәмнәпәс  болмақта.

                -Кейинки бәш жилдда йезимиз тониғусиз өзгәрди ,-дәйду  мөтивәр  қанаәтләнгән һалда.  Бурун йезида бир талла кона  қудуқ  болидиған . һәммимиз әшу қудуқтин су ичәттуқ. Һазир һәр бир һойлиға су проводлири тартилип, таза ичимлик су билән тәмин етилдуқ. Елимиз мустәқилликкә қол йәткүзгән дәсләпки жиллири колхоз рәиси  мәрһум Азат Мәшүровниң қоллап-қувәтлиши билән  120 орунлуқ мечит селинди. Жутдашларниң халисанә ярдими түпәйли селинған мечитта Роза рамзан, Қурван һейт намазлирида иман-етиқатлиқ яшларни көрүп хошал болумән. Әнди ахирқи икки жилниң өзидила бизниң йезида чоң өзгиришләр йүз бериватиду. 2015- жили  300 орунлуқ заманивий мәктәп бенаси  селинип, пайдилинишқа берилди. Бир жил өтүпла фельдшерлиқ акушерлик пункт өз ишигини ачти. Буниң һәммиси елимиз Президенти Нурсултан Назарбаевниң  қазақстанлиқларға йоллаватқан мәктүплиридики хәлиқниң турмуш  паравәнлигини яхшилашниң әмәлгә ешиватқини нишани  әмәсму. Биз, уруш жилиниң балилири жапа-мәшәқәтләрни көп тарттуқ. Шуңа биз бу өзгириш, яхшилиқларниң қәдир-қиммитигә йетимиз. Әнди қараң, беваситә Нурсултан Назарбаевниң тәшәббуси билән « Нурлы жол» дөләт программиси даирисидә  Төвәнки Пәнжим йезисиға улишипла Нуркент шәһәрчиси , «Алтынкөл» төмүр йол станцияси селинди. Бурунки қумлуқниң орниға заманивий шәһәрләр бәрпа боливатиду. Күндүз –түни қурулуш ишлири қизғин кетип бариду. Келәчәктә 100 000 турғуни бар чоң шәһәр қәд көтәрмәктә. Кечиси миллионлиған чирақлар йенип, селинватқан келәчәк яшларниң   шәһиригә қарап зоқлинимән , -дәйду Кеңәш ака һаяжанланған һалда .

       Бу жутниң һәр бир сейи, идир-қири униңға бәш қолдәк аян.    Йәнә бир ейтмасқа болмайдиған гәп ,Улуқ Ғалибийәтниң 70 жиллиғи нишанлиниватқан жили төвәнкипәнжимликләр  өзлири  тәшәббус көтирип,  йезидин  урушқа атлинип қаза тапқан, уруштин кейинки  течлиқ һаятта вапат болған, арқа сәптә жасарәтлик әмгәк әткән, авған зиминида бәйнәлмиләлчилик борчини өтәп , Чернобыль апити пәйтидә , Шәмәй полигонида болған  жутдашлар һөрмитигә ядикарлиқ  орнитишни қолға алғанда бу ишни беваситә  Кеңәш ака билән Бекен Молдахметов охшаш жут пәрзәнтлири  тәшкиллик билән елип барди. Жутдашлириниң өмлүги , бирлиги түпәйли мәбләғ топлинип, һамийларниң қоллап-қувәтлиши билән икки-үч айниң ичидила бу лайиһә әмәлгә ашти. 

    Кеңәш акиниң аилиси һәққидә гәп қилимизкән рәпиқиси мошу жутлуқ   Ризванәм Баһарова билән 1960 жили аилә қуруп, алтундәк бәш пәрзәнт сөйди. Пәрзәнтлириниң һәммиси дегидәк алий вә оттура кәспий  билим елип , жәмийитимизниң һәр хил саһалирида  бир кишилик хизмитини елип бериватиду. Муәллим, дохтур, буғалтер, кәспини егилигән пәрзәнтләрдин 13 нәврә, 12 чәврә  сөйди. 

    Ейтмақчи Ризванәм ана  кәспи бойичә тикинчи. Барлиқ һаятини йезидики мәиший хизмәт көритиш комбинатида ишләп, һөрмәтлик дәм елишқа чиққан   маһир қоллуқ тикинчи .

      Улуқ Ипәк йоли бойидики Пәнжимдә  икки қәвәтлик мәиший хизмәт көрситиш комбинати  селинип,  пайдилинишқа берилгәндә сатрашхана, фотосалон, моздузхана вә кийим тикиш цехлирида жәми 50 кә йеқин адәм ишливедуқ.  Мәнму  йезиларниң арилиғидики уч километр  йолни  пиядә берип келип ишлидим. Колхоз -совхозлар парчиланғанда униң тәсир бизниму айлинип , биз қурамлиқлар , пенсия йешиға йәткәнләр  пенсияға чиқтуқ, қалғанлар  шәхсий  ательеларни ечип, өйлиридә хәлиққә хизмәт көрситишни тижарәткә  маслаштурди. Лекин биз  кәсипдаш-тикинчиләр пат-пат баш қошимиз. Һәмимиз әшу жилларни  қандақту бир сеғиниш билән әсләймиз.  Немила демәйли Һазир нәрқ ихтисади замани . Заманға маслишип  иш көргән әвзәл,- дәйду Ризванәм ана .

 Мөтивәрләр билән сөһбәтлишиватқанда нәвриси почтичи қизниң гезит-журналларн елип кәлгәнлигини ейтип, бовисиға сунди.

- Аилидики тәртип шундақ. Гезитләрни  биринчи болуп бовиси оқуп   чиққандин  кейинла қалғанлиримиз оқуймиз, -дәп агаһландурди  ана .  

      Бу күнләрдә һаятиниң 80 даваниға көтирилгән дайим   изгүлүкниң бешида жүргән Кеңәш акини  сәмимий  тәбрикләп, тениға саламәтлик тилидим.

Гөһәрбүви  Исмайилжанова.

 

               

 

Күнтізбе

« Желтоқсан 2018 »
Дс Сс Ср Бс Жм Сб Жк
          1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30
31            

booked.net