« Керимағаш» санаториясидә бир күн

18.01.2019Ж

«Керимағаш» санаторияси һәққидә күндә дегидәк  гезит-журналлар билән  ижтимаий торлардин аңлап көрүп жүрсәкму амма  уни  бир  көрүш  армини  арман петичә қаливәрди. Һәқиқитини  ейтиш керәкки,  күндики  турмуш -тиркичилик баниси билән  пурсити болмиған  еди.

   Һә бүгүн  йәкшәнбә күни болғачқа әттәйләп, «миң аңлиғандин бир көргән әла» демәкчи  санатория вә униң  нәпәсидин тонушуш мәхситидә әтигәндә  йолға чиқтуқ.

   Яркәнт шәһиридин 40  километр арилиқта орунлашқан Қоңурөлән йеза округиға қарашлиқ Керимағаш йезисиға апиридиған  йолму түп-түз, асфальт селинипту.  Йол бойи  әжайип тәбиәт мәнзирисини күзитип   келиватимиз.  Көзгә кәң-таша,  етиз-ериқта отлаватқан  сийир-илқа, қой-өшкиләр челиқиду. Бәзидә йол бойидики явайи жигдиликләр арисиға учуватқан қирғавул билән  немишкиду қиш болғиниға қаримай  қир - қир етип сәп түзәп  учуватқан қақирларму егиз асманда әжайип бир  нахшисини ейтиватқандәк тәсир бериду.  Йәнә йолниң икки тәрипи чиғлиқ болғачқа анда - санда тошқанларму сәкришип, биздин йошурунғандәк туюлиду кишигә. Йеник  машина деризисидин  тәбиәт мәнзирисигә зоқлинип, һәвәслинип,  Керимағаш йезисиға йетип кәлгимизниму  туймай қалдуқ.    Қишниң күни  болғачқа талада соғму бар.    Яркәнттә бу жили қар аз яғди. Һәтта йәрниң үзини йепип- япмай қелинлиқта яққан қар  күн тәптидин ерип кәткиниму раст.  Әнди бу йәрдики йеңила яққан қарға қарап зоқландуқ .   Арилиқ 40  км мусапә болсиму  һава-райидиму  өзгичилик бар екәнлигидин дерәк бериду.

     Бизни «Керимағаш»  санаториясиниң  мәмурийити хадимлири  иллиқ  қарши  елип,  дәм  елиш орниниң  дохтури  Ербол   Болат оғли билән тонуштурди.

          Ата  ишиға  варислиқ

    Ербол  Болат оғли санаторийни тәшкил қилған   исми наһийәдила  әмәс, бәлки  вилайәт,  һәтта жумһурийәт  даирисигә  мәлум маһир тәшкилатчи Сулеймен Көшкиновниң нәвриси. Санаторий баш дохтури  Болат Сулеймен оғлининиң  пәрзәнди екән. У   санаторийниң тарихи  вә  бүгүнкиси  һәққидә ейтип бәрди.

   -  Санаторийниң тарихи әшу тохсининчи жиллардин башлиниду. Өткән  әсирниң сәксининчи жиллириниң оттурида   Оттура Азия бурғилаш  экспедицияси  Панфилов наһийәсидә болуп,  мәзкүр йезиниң ғәрбий-жәнубидики  3013 метрлиқ чоңқурлуқтин етип чиқиватқан  иссиқ су тепилғанлиғини яркәнтликләр яхши билиду.   У жиллири бизниң  йеза  «Октябрь» қой совхозиға тәәлуқ еди.  һазир болса  Қоңурөлән йеза округиға  қарашлиқ . Мана шу чағда мениң бовам , егилик  рәһбири  болуп туриватқан екән, бовамдики даналиқни ,  тапқурлуқни , адәмләргә болған яхшилиқни  ейтсам әрзимәйду . Чүнки у,  мошу иссиқ суни  адәмләр саламәтлиги үчүн  пайдилиниш ойида  наһийә рәһбәрлири билән  келишип, су тәркивини тәкшүрткүзүп,  нәтижидә униң шипалиқ хусусийити ениқланди. Шипалиқ суниң тәркивидә кремний кислотаси,  магний сульфати билән фтор, селен, төмүр, бром бар екәнлиги  ениқланди. 

    Шу шу болдидә  бовам йезида    ихчам   дәсләпки  давалиниш орнини  ечип ,   санаторий  паалийити башланди ,-дәйду Ербол Болат оғли бовиси  һәққидә  мәғрурлинип. 

      Һәқиқәтәнму арилиқта заман өзгирип, коллективлиқ  егиликләр тарқилип, қандақту бир  қалаймиқанчилиқ жиллар болғанлиғи йеқинқи жиллардин һәммимизгә мәлумғу. Мана шу чағдики наһийә  рәһбири, маһир тәшкилатчи Әдилшайиқ  Ибраймолдаевниң  қоллап -қувәтлиши түпәйли, Сулеймен Көшкинов санаторийни   шәхсигә алди. Сулеймен мөтивәр    Алмута шәһиридики  Асфендияров намидики медицинилиқ институни әла баһаларға тамамлап, Москвада  аспирантурида  тәһсил көргән, медицина пәнлири намзитини муваппәқийәтлик яқлиған оғли  Болатни мошу санаторийға баш врач болушқа атилиқ тәкливини бериду. 

       Ата көргән  Болат Сулеймен оғли мәзкүр санаторийда ишләш жәрияниңда   қәдәмму- қәдәм паалийитини   кәңәйтип,  жанландуруш үчүн тәр төкти. Дәсләпки ихчам мәркәз чоң санаторийларниң биригә айланғанлиғида баш врачниң әмгиги зор екәнлигини  байқавелиш  тәс әмәс.  Бүгүнки күндә санаторийниң  бир мәзгилдә 50-60    дәм   алғучини, бемарни қобул қилиш имканийити  бар  екән.  Икки қәвәтлик заманивий үлгидә селинған  санаторийда икки, үч   вә  төрт кишилик  бөлмиләрдә йетип,  давалинишқа болиду. Давалинишниң он икки түри  әмәлгә ашурилидукән.    Пәқәт шипалиқ Керимағаш минераллиқ  сүйини  ичиш ариқилиқ   еғизни, (гекитәк ) тамақни  чайқаш, физиодавалаш, коктейль ичиш,  массаж(классикилиқ ) ,  «маржан» ванниси , патқақ  билән давалаш, душ Шарко йәни  сауна   вә башқиму давалаш  усуллиридин пайдилинишқа болидукән.

     Баш врач  Болат  Көшкенов  санаторийда даваланғучилар билән дәм алғучиларниң  көпийиши һәм еһтияжиға мунасивәтлик йәниму  медицина хадимлири билән толуқтуруш ишини қолға  алди . Мана мошу чағда  2016- жили  өзи  билим алған медицинилиқ университетни  әла баһаларға тамамлаватқан оғли   Ерболға  атилиқ тәкливини бәргәндә,  яш мутәхәссис бирдинла  ата ишиға варислиқ қилиш мәхситидә  йезиға қайтип келидудә , шундин бери үч жил давамида   хизмитини елип бериватиду.

       Дипломлуқ мутәхәссисниң ейтишичә  санаторийда асасән  пут -қоли ағрип, яки остехондроз, ич қурулуши, ашқазан, үчәй йоллиридики  ярилирини ,  қан айлиниш,  соғ өтүш, простатит, геморрой вә гинекологиялик  охшаш ағриқларни давалашни  шипалиқ  иссиқ су вә жуқурида көрсәткән хизмәтләр түри билән давалайдукән.

     -Бизгә муражиәт қилған бемарниң қан бесимини тәкшүрәп, салмиғини өлчәп,  кардиограмиға чүшәргәндин кейинла униңға қандақ давалинишқа болудиғанлиғи һәққидә  мәслиһәт  беримиз. Бүгүнки күнгә қәдәр байқиғиним бизгә толарақ ашқазан, өт йоллири ,терә ағриқлири  билән бәдинини  туз бағлап ,  уйқисизлиққа  муптила болған кишиләр көпләп келиду. Йәнә тәкрарлаймәнки, уларни биз  минерал су билән давалаймиз. Жилниң төрт мәзгилидә йәни 365 күн биз бемарларни , дәм алғучиларни  қобул қилишқа тәйяр,- дәйду.

      Шипалиқ су тәнгә дава,  дәрткә шипа 

         Андин  биз  дохтурниң  тәкливи билән   чоң һәмширә  Садәт Райимқулова билән  санаторийни  арилап чиқтуқ. Садәт һәдимиз   сәяһитимизни китапханидин башлаш тәкливини бәрди.

                 Китапханида 

     Ихчам китапханидин һәр хил  тилларда йоруқ көргән заманивий , тарихий әдәбиятлар билән  гезит- журналлар орун алған. Китапанидики « Уйғур әдәбияти» тәкчисидики  китаплар  билән наһийәлик «Яркәнт тәвәси», жумһурийәтлик  «Уйғур авази» гезитиға көзүмиз чүшти. 

    -Санаторий бәрпа болғандин  бери   баш дохтур  қәрәллик нәширләргә йезилип,  даваланғучилар үчүн китапларни сетивелип ,мәзкүр  китапханини тәшкил қилди.  Көрүп турупсиз башқа гезитлар билән  бир қатарда  жумһурийәтлик   «Уйғур авази» гезити билән  наһийәлик үч тилда йоруқ көридиған «Яркәнт тәвәси» гезити , уйғур тилидики бәдиий әдәбиятларға алаһидә орун берилди.  Даваланғучилар арисида уйғур миллитиниң вәкиллири бесимирақ . Шуниң үчүнму  уларниң бош вақтини үнүмлүк пайдилинишиму мәхсәт қилинған , -деди.

      Талдиқорған медицинилиқ училищениң Яркәнт шәһиридики  шөбисини тамамлиған һәмширә дәсләп наһийәлик шипаханида  11 жил, анидин мәзкүр санаторий тәшкил қилған күндин 28 жил мабайнида ишләветипту.  

           Шуниңдин кейин маржан ваннисиға кирдуқ. Ванна бир мәзгидә 10 адәмдин қобул қилидукән. 15 минут  иссиқ суда  давалиниш мүмкинчилиги бар екән.

                Патқақ билән давалаш бөлмиси, физиокабинетлиридиму хадимлар  бемарларни  қобул  қиливетипту. 

             Гүлзарлиқ  

     Санаторий ичидә мәхсус булуңда   қиш болушиға қаримай  әжайип  чирайлиқ дит билән безәллинип ясалған гүлзарлиқ  киргән адәмни  өзигә жәлип  қилиду. Йәни ботаника беғиға қияс қилип ясалған бу бағда гүлниң 40 түри  билән тропикилиқ гүлләр пәрвиш қилиниветипту.

   Һә , әнди  әтияз келиши билән бу йәр худди гүлзарлиққа айлинидукән. Күн иссиши билән санаторий хадимлири арисида униң  әтрапиға    гүл өстүрүш бойичә мусабиқиму уюштурулиду. Ғалип чиққан гүл өстәргүчи баһалиқ соғилар билән тәғдирлиниду. Буни биз баш дохтурниң  гүл өстүрүп , кишиләргә шипалиқ беғишлаватқан тапқурлиғи дәп билдуқ.  Санаторийниң иккинчи қәвитидә тренажер зали билән бильярд ойнаш бөлмисиниң ишиги   һәр қачан очуқ екән.  Шундақла санаторийда  йеңидин селинған монча  вә Шарко души давланғучилар новәт билән  қобул қилиду.

    Мошу йәрдә биз даваланғучилар билән сөһбәтләштуқ.    Кеген наһийәсидин кәлгән  Шапиға Балиева  исимлиқ йеза егилиги бөлүминиң мутәхәссиси,  мәзкүр санаторий хадимлириниң даваланғучиларниң көңлидин чиқиватқанлиғини тәкитлиди. 

 –Мән санаторийға  төртинчи қетим келиватимән. Бу йәрдики  сәрәмжанлиқ, медицинилиқ хизмәт , массаж, ванна, душ, физиотерапия ,патқақ билән давалаш шундақла санаторийдики алаһидә бир атмосфера адәмгә һөзүрлүк беғишлайду. Күндүлүк һаятимизни  янфонсиз тәсәввур  қилалмаймизғу. У бәзидә мейәңни  һарғузидиғини  ениқ.  Шунда бу йәрдә , мейиңизму дәм алиду.  

 Шундақла бу йәргә  он алтинчи  қетим келиватқан   талдиқорғанлиқ   Лариса Ким , Вероника   Нам, О Гук Сен. Есимжановлар   аилилири билән  һәр жили қиш айлирида дәм алидукән. Уларниң пәрзәнтлириму биллә давалиниветипту. Әнди Өскәмән  шәһиридин кәлгән дөләт хизмити хадими  Бақытжан Қажыкенов рәпиқиси  Гүлнара , Шәмәй вилайити Ақтоғай станциясидин кәлгән «Қаз Транс Ойл» хадими  Бақытжан Артықова билән миллимиз вәкили Йеңишәр йезисиниң турғуни  Нәжмидин Нурдинов  санаторий баш дохтури  Болат Сулеймен оғли билән яш дохтур Ербол Болат оғлиниң шипалиқ қолиға,   һәмширилири билән   хадимлар   Фариза Айтбай , Бибинур Диханбаева,  Шыңғыс Урмолдаев, Ғалия Бушенова, Ардақ Шерзат қизи , Ерсин Бақыт оғли , Ләйла Аманжолқизи, Айнур Қурманғазиниң һәқиқий мәнасида  өз ишиниң маһирлири екәнлигини тилға алди. Давланғучилардин   санаторийға келип давалиниш баһаси һәққидә сориғинимизда  баһасиниң қол йетимлиғини тәкитләйду. Бир тәвлүгигә 10 000 тәңгидин вә униңдин жуқури   баһада люкс бөлмиләрдә   он күнгичә йетип, үч вақлиқ иссиқ тамақ билән  айран-қетиқ ичиш арқилиқ  давалинишқа молжаланған .

   Санаторийни арилап чиққичә чүш мәзгилиму болди. Бизни ашхана хизмити  билән  тонуштурди.

    -Һәр күни  яңза –яңза таамлар билән тәминләватимиз. Өзимиздә  беқиливатқан сийир вә илқа гөши билән тәйярлинидиған таамлар һәм  өзимизниң өлчүк йәрдә өстүрүлүп, пәрвиш қилинидиған көктат вә мевә-чевиләрниң түрлирини усунимиз.  Өлчүк йеримиздә көктатниң һәммә түри   пәрвиш қилиниду.  Шу мәһсулатлардин  қишқа  маринадлаймиздә , пәқәт шуларнила истимал қилишқа адәтләндүрдуқ . Бәзи даваланғучилар  қиш пәслидә қөктат алма-өрүк, банан, апельсинларни сорайду. Биз экологиялик таза  ,  Керимағаш йеридә  пишип йетилидиған  мевиләрнила усунимиз. Шундақла  теплица болуп, у өз ишини февраль ейидин башлайду. Теплицида  помидор, тәрхәмәк өстүрүлиду. Шундақла   сүт -қетиқ, сериқ майму шәхсий егилик   тәрипидин һазирлиниду.

       Кәң азадә ,  худди ресторан- кафелар охшаш жабдуқланған  ашханида  миллий саз әсваплири диққитимизни жәлип қилди.  Мәлум болушичә һәптиниң һәр  сешәнбиси  даваланғучилар үчүн сәнъәт һәвәскарлири тәрипидин концерт  көрситиду. Көпчилиги санаторий хадимлири болғачқа улар  қазақ , рус  вә  уйғур тиллирида нахшиларни ижра қилип, уларниң көңлидин чиқиш йолида ижадий издиниватқанлиғиниму тәкитлигән орунлуқ.

       Керимағаш йезисида  йеңи заманивий мәктәп билән «Сулейман» мечити селинған.   Йеза турғунлириниң болупму яшларни туғулған йеридә иш билән тәмин етип,  униң  сүйини һәр бир тешини  қәдирләшкә   дәвәт қиливатқан Болат Сулеймен оғлидәк  жут пәрзәндидин жутдашлири  вә даваланғучилар миннәтдарлиғини изһар қилишиду.  һәр жили  келип кетиватқан туристлар әттәйләп зиярәтму қилиду.

  Керимағаш йезиси ахирқи жилларда тонуғисиз өзгирип, гүлләватқан  кичиккинә йеза. Униң башқилардин алаһидилиги   йеза турғунлири қиш -йези отун –көмүр издимәйду. Өйләр йәр астидин тепилған  шипалиқ иссиқ су  билән исситилип,  ичимлик таза су проводиму тартилған . Шуңа    турхуни йоқ өйләрни байқайсиз.   

                Санаторийдики   давланғучиларниң пикир-тәклиплири йезилған китапчидин  «Керимағашниң  шипалиқ сүйи тенимизгә -дава, дәрдимизгә –шипа болди», дегән тиләк- пикирләрни көп учраттуқ. Бир күн мабайнида униңда дәм еливатқан, давалиниватқан жирақ-йеқиндин кәлгәнләр билән сөһбәтлишиш, жәриянида униңға толуқ  көз  йәткүздуқ  .   

Гөһәрбүви  Исмайилжанова

Күнтізбе

« Сәуір 2019 »
Дс Сс Ср Бс Жм Сб Жк
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30          

booked.net